كرد و نيل مصر نهام نهاد . رودخانهء ناجيه : از رود فرات سرچشمه مىگيرد ، از مسجد كوفه عبور مىكند و به نجف منتهى مىشود . مورّخ مشهور ، محمد بن خاوند شاه در كتاب روضة الصفا مىگويد : در روزگار ابا آقاخان بن هلاكوخان ، خواجه شمس الدين محمد ، فرزند صاحب ديوان خواجه و برادرش علاء الدين « 1 » عطا ملك جوينى ، در سرزمين نجف رودخانه‌اى احداث و بابت آن بيش از يكصد هزار دينار سرخ صرف كرد تا سرانجام آب را به مسجد كوفه رسانيد . وصاف افندى در تاريخش مىگويد : هنگامى كه ابا آقاخان عادل ، فرزند هلاكوخان بن اورخان بن چنگيزخان به حكومت رسيد و بغداد را فتح كرد و مستعصم ، آخرين خليفهء عباسى را كشت و حكومت بغداد منقرض شد ، مردم پس از تحمل ترس و ذلت از قدرت ابا آقاخان ، امنيت يافته و به زندگى راحت و آسوده‌اى دست يافتند . در اين ميان ، نوعى حالت مهربانى و توجه به مردم به وزير ابا آقاخان دست داد . اين وزير ، او را به كارهاى خير و صدقات جارى راهنمايى مىكرد . از جمله وى با لطف و مهربانى و خوش اخلاقى و عدالتش معماران را گرد آورد و به

--> ( 1 ) - صاحب عطاء الملك ، همان علاء الدين بن بهاء الدين محمد ، برادر شمس الدين محمد است . وى و برادرش در دوران حكومت هلاكوخان ، دوران پادشاه عادل ابا آقاخان بن هلاكوخان و سلطان احمد ، عهده‌دار وزارت بودند و در زمان حكومت سلطان احمد ، اصلاح و ساماندهى امور به دست ايشان بود و در دربار وى به چنان شكوه و جلالى دست يافتند كه قابل توصيف نيست و كارهاى پسنديدهء بسيارى انجام دادند و به دانشمندان و اديبان نزديك شدند و مدارس و مهمانخانه‌ها و خانقاههايى براى صوفيان بنا كردند و هر دو سخاوتمند بودند و بسيارى از دانشمندان خدمات ارزشمند آنها را در كتابهايشان ذكر كردند ، و شاعران مدح و ثناى آنان گفتند ، محمد بن على عريضى در مدح عطاء الملك چنين سرود : تو برادرت و فرزندانتان خانه‌اى برفراز فرقد ساخته‌ايد كه با گذشت زمان هنوز پابرجاست خانه‌اى كه ارتفاع آن ، كمتر از شش عمود است * . صاحب عطاء الملك در سال 623 ه . ق به دنيا آمد و برادرش محمد در ماه شعبان سال 683 ه . ق درگذشت . [ نقل از كتاب گذشته و حال نجف - ] . ؛ ( * ) و لأنت و ابن ابيك قد شيد تما * و بنوكما بيتا فويق الفرقد يبقى على مر الزمان وقا و هى * بيت يقل ذراه ستة اعمد